منو

سایت دکتر محاوری متخصص کودکان-خلق لبخندهای زیبا بر صورت های جوان

درباره دندانپزشکی

الف:عناوین ساختار فک و دندان

دندانهای شیری

دندانهای دایمی

دندانهای پیش

دندانهای نیش

دندانهای آسیای کوچک

دندانهای آسیای بزرگ

دندان عقل

ساختمان دندان

مغز دندان

عاج

مینای دندان

سیمان دندان

لیگمان دور دندان

لثه(gum)

ب:تخصص ها و رشته های مختلف دندان پزشکی

 

 

 عناوین ساختار فک و دندان

 دندان بهترین نقش و سخت‌‌ترین ساختار را در فک انسان و بسیاری از جانوران مهره‌دار دارد. عمده ترین کاربرد دندان ، تکه تکه و آسیاب کردن غذا‌ها می‌باشد. علاوه بر این ، در انسانها ، دندان نقش بسیار مهمی در تکلم و ادای صحیح کلمات ایفا می‌کند.
هر فرد در دوره زندگیش دارای دو سری دندان می‌شود.

ساختار دهان و دندان

 


 
دندانهای شیری

تعداد دندانهای شیری بیست عدد بوده که بطور مساوی در هر فک جای می‌گیرد. پس از مدتی سی و دو دندان اصلی به مرور جایگزین دندانهای شیری می‌گردند. از آنجا که دندانهای شیری پایه و اساس دندانهای اصلی و دائمی هستند، مراقبت از آنها و رعایت اصول بهداشت دهان و دندان ضروری می‌باشد. این دندانها ۲۰ عدد (۱۰ عدد در هر آرواره) می‌باشند که در نیمه هر آرواره دو دندان پیشین ، یک دندان نیش ، دو دندان آسیاب کوچک قرار گرفته است. تکامل دندانهای شیری از دوره جنین شروع می‌شود و در آمدن آنها پس از تولد و از شش ماهگی شروع می‌شود.


دندانهای دایمی

این دندنها ۳۳ عدد (۱۶ عدد در هر آرواره) می‌باشند که در نیمه هر آرواره دو دندان پیشین ، یک عدد دندان نیش ، دو دندان آسیاب کوچک و سه دندان آسیاب بزرگ قرار دارد. رویش دندانهای دایمی از شش ماهگی شروع و آخرین دندانهای آسیاب بزرگ به نام دندانهای عقل در سنین بیست سالگی در می‌آیند. توضیح اینکه دندانهای آسیای بزرگ فاقد دندانهای شیری هستند. سی و دو دندان دائمی ، به شرح ذیل تقسیم بندی و نامگذاری شده‌اند.


دندانهای پیش

به چهار دندان جلویی در فک بالا و پائین ( جمعا“ هشت دندان )، دندانهای پیش گفته می شود. دندانهای پیش بزرگ، تخت و دارای لبه تیز و باریک هستند که برای بریدن لقمه کاربرد دارند .دندانهای پیش تک ریشه ای هستند.


دندانهای نیش

در طرفین دندانهای پیش ، دندانهای نیش قرار دارند. شکل و ساختار آنها ضخیم و برجسته است که منتهی به یک سر تیز و برنده می‌شوند. این دندانها برای بریدن قطعات گوشت بسیار مناسبند.


دندانهای آسیای کوچک

کنار هر دندان نیش ، دو دندان آسیای کوچک (جمعا“ هشت عدد) قرار دارند که فاصله بین دندانهای نیش تا آسیای بزرگ را پر می‌کنند. سطح روی آنها پهن و تخت و لبه‌های آنها تیز و عاج دار می‌باشد. دندانهای آسیای کوچک کنار نیشها ، دو ریشه‌ای و دندانهای آسیای کوچک کنار آسیاهای بزرگ ، تک ریشه‌ای هستند. در فک پائینی ، تمامی دندانهای آسیای کوچک ، تک ریشه‌ای می‌باشند.


دندانهای آسیای بزرگ

سه دندان آخر در طرفین فکهای بالا و پائین ، دندانهای آسیای بزرگ هستند که شمار آنها جمعا“‌به دوارده عدد می‌رسد که به ترتیب آسیای اول ، دوم ، سوم نامیده می‌شوند. دندانهای آسیای اول ، دقیقا“‌ کنار دومین دندان آسیای کوچک قرار داشته و به دندانهای آسیای شش سالگی هم معروف می‌باشند.


دندان عقل

دندانهای آسیای بزرگ سوم که به دندان عقل نیز معروف می‌باشند، در انتهای فکها واقع شده و معمولا“ بین ۱۶ تا ۲۰ سالگی شروع به در آمدن می‌کنند. از آنجایی که دندانهای عقل ، آخرین دندانهایی هستند که در می‌آیند، عمدتا“‌روی فک جای کافی برای رشد آنها باقی نمی‌ماند. اگر دندانها بهم فشرده و فک کوچک باشد، ممکن است دندانهای عقل زیر سایر دندانها یا استخوان فک نهفته شوند. اگر تنها قسمتی از دندان عقل دربیاید ایجاد درد و ناراحتی خواهد کرد که در آن صورت باید با جراحی از دهان خارج شود.
بین دندانهای عقل و آسیای بزرگ اول ، دندانهای آسیای بزرگ اول دندانهای آسیای بزرگ دوم یا دندانهای آسیای دوازده سالگی وجود دارد. دندانهای آسیای بزرگ ، دندانهای درشتی هستند که سطح آنها پهن بوده و برای آسیا ب کردن و جویدن غذا کاربرد دارند. آسیاهای بزرگ واقع بر روی فک بالایی ، ریشه‌های مجزا دارند ولی دندانهای آسیای بزرگ فک پائینی ، دو ریشه‌ای هستند.


 
 

 

 


ساختمان دندان

هر دندان دارای یک قسمت خارج از لثه به نام تاج و قسمت دیگری درون آرواره به نام ریشه می‌باشد که مرز بین این دو قسمت را گردن یا یقه دندان می‌نامند. ریشه دندان در درون حفره‌ای از استخوان فک قرار گرفته که این استخوان از نوع نابالغ می‌باشد. تاج دندان از داخل به خارج شامل مغز ، عاج ، مینا است و ریشه دندان از داخل به خارج شامل مغز ، عاج ، سیمان و لیگمان دور دندانی یا پریودونت می‌باشد.

 

 

ساختمان دندان


مغز دندان

در وسط دندان حفره‌ای قرار دارد که این حفره در قسمت تاج ، وسیع بوده و اطاقک پالپی و در قسمت ریشه ، کانال ریشه‌ای نامیده می‌شود. پالپ دندان شامل ماده زمینه‌ای ، الیاف کلاژن ظریف ، سلولهای فیبربلاست ، ماکروفاژ ، پلاسما سل ، لنفوسیت ، رگهای خونی و رشته‌های عصبی می‌باشد که عروق و اعصاب از سوراخی در عمق ریشه به نام سوراخ راسی به درون مغز وارد می‌شوند. در محیط مغز سلولهای سازنده عاج قرار گرفته‌اند.


عاج

عاج بافت مینرالیزه‌ای شبیه استخوان می‌باشد که در اطراف مغز دندان ، هر تاج و ریشه ، قرار گرفته و ضخامت عمده دندان را تشکیل می‌دهد. مواد معدنی عاج عمدتا از نمکهای کلسیم به صورت بلورهای هیدروکسی آپاتیت می‌باشد که حدود ۷۰ در صد وزن خشک آن را تشکیل می‌دهند. ماتریکس عاج حاوی الیاف کلاژن نوع I و کیکوز امینو گلیکان می‌باشد که توسط سلولهای سازنده عاج (ادونتوبلاست) سنتز و ترشح می‌گردند. عاج از نظر فیزیکی سفت تر از استخوان و زرد رنگ می‌باشد. عاج توسط سلولهای ادونتوبلاست ساخته می‌شود و زاویه این سلولها به نام زاویه تومز (Tomes Fibr) نامیده می‌شود. زاویه تومز در عاج ، درون لوله‌های باریکی به نام لوله‌های عاجی قرار می‌گیرند.
در سطح ، رو به حفره مغزی تا پایان عمر ادامه می‌یابد. بنابراین با پیشرفت سن بر ضخامت عاج افزوده می‌شود و از صحت حفره مغزی کاسته می‌گردد. عاج ساخته شده در حد فاصل سلولهای ادونتوبلاست و عاج معدنی شده که فاقد مواد معدنی می‌باشد، پیش عاج نامیده می‌شود. عاج ، بر خلاف استخوان در صورت از بین رفتن سلولهای ادونتوبلاستی برای مدتها باقی می‌ماند و این امر حفظ دندانهای فاقد مغز زنده را امکانپذیر می‌سازد. عاج به علت حضور زوایای تومز و انتهاهای عصبی آزاد در درون لوله‌های عاجی ، بافتی حساس می‌باشد و همه تحریکات وارده به عاج به صورت درد دریافت می‌شود. به همین دلیل سطح عاج در تاج دندان توسط مینا و در ریشه توسط سیمان پوشیده شده است.


مینای دندان

مینا به عنوان لایه محافظی برای عاج تاج دندان محسوب می‌شود. مینا سختترین بافت بدن به شمار می‌رود که حدود ۹۷ درصد آنرا مواد معدنی تشکیل می‌دهد که عمدتا به صورت بلورهای هیدروکسی آپاتیت می‌باشند. ماتریکس آلی مینا فاقد کلاژن و حاوی پروتئینهای ویژه‌ای به نام آمیلوژن (Amelogenin) و انملین (Enamelin) می‌باشد. ماتریکس مینا توسط سلولهایی به نام آمیلوبلاست سنتز و ترشح می‌گردد که این سلولها در مرحله تکامل جوانه دندانی در سطح مینا قرار دارند و چون پس از در آمدن دندن از بین می‌روند، مینا غیر قابل ترمیم است و هیچگونه آسیب وارده به آن جداره جبران نمی‌گردد.
از نظر میکروسکوپی مینا از میله‌ها یا منشورهای مینایی تشکیل شده که از عمق به سطح قرار گرفته‌اند و در اطراف هر منشور مینا ناحیه غنی از مواد آلی به نام غلاف مینایی یا غلاف منشوری وجود دارد و ماده مینایی بین منشورهای مینایی را مینای بین منشوری می‌نامند. آخرین محصول سلولهای آمیلوبلاست در سطح مینا لایه ظریفی را تشکیل می‌دهد که کوتیکول مینا نامیده می‌شود. مینا از نظر فیزیکی به رنگ سفید می‌باشد که سطح دندان حداقل می‌باشد (عاملی که به شروع پوسیدگی در این نواحی کمک می‌کند).


سیمان دندان

سیمان بافتی شبیه استخوان ولی فاقد سیستمهای هاوسی و رگهای خونی است که در سطح خارجی عاج را در ناحیه ریشه دندان می‌پوشاند. سیمان در نزدیکی یقه دندان نازک و در عمق ریشه ضخیم می‌باشد. سیمان نزدیک یقه و همچنین سیمانی که در مجاورت عاج قرار دارند، فاقد سلول است و به سیمان بی سلول مرسوم است. ولی در بقیه جاها سیمان سلول دار بوده و حاوی سلولهایی به نام سمنتوسیت می‌باشد. به علت سیمان سازی ، ضخامت سیمان با پیشرفت سن افزایش می‌یابد.
 

لیگمان دور دندان

لیگمان دور دندان بافت همبند متراکمی است که هم به عنوان ضریع عمل می‌کند و هم اتصال محکمی را بین ریشه دندان و استخوان بوجود می‌آورد. این لیگمان در سطح رو به استخوان حاوی استئوبلاست و استئوکلاست و در سطح رو به سیمان حاوی سمنتوبلاست می‌باشد. بافت همبند تشکیل دهنده لیگمان دور دندانی ، فاقد الیاف الاستیک و حاوی رگهای خونی و لنفی و اعصاب ، مخصوصا در سطح مجاور سیمان می‌باشد. الیاف کلاژن لیگامان دور دندانی به صورت دسته‌های متعدد افقی و مایل ، سیمان ریشه را به استخوان فک چسبانده‌اند. ترتیب قرار گیری و انعطاف پذیری این الیاف جابجایی محدود دندان و انجام عملیات ارتودنسی را امکانپذیر می‌سازد و همچنین به عنوان ضربه گیر از وارد شدن ضربه مستقیم به دندان و ساییدگی آن جلوگیری می‌کند. فعالیتهای متابولیک و سنتز کلاژن در لیگامان دور دندانی دارای شدت بالایی است و به همین دلیل هر گونه اختلال در سنتز کلاژن باعث اختلال در ساختمان لیگامان و لق شدن دندانها می‌گردد.


لثه(gum)

لثه قسمتی از مخاط دهان می‌باشد که بطور محکم به پریوست استخوان فک در فک فوقانی و تحتانی چسبیده است. اپی‌کلیوم لثه در سطح رو به حفره دهانی از نوع سنگفرشی مطبق شاخی است که بافت همبند زیرین آلن دارای پاپیهای بلندی می‌باشد. در سطح مجاور دندان ، اپی‌کلیوم لثه ضخیم شده و به سطح مینا چسبیده است و سلولهای اپی‌کلیال توسط اتصالات نیمه دسموزوم به این لایه متصلند. این اتصالات با یشرفت سن به طرف ریشه عقب نشینی کرده و باعث نمایان شدن ریشه می‌گردند.

 

ب:تخصص ها و رشته های مختلف دندان پزشکی

 

 تخصص دندانپزشکی کودکان

 تخصص ارتودنسی (ارتودنتیست )

 تخصص درمان ریشه (اندودانتیست )


 تخصص بیماری های دهان و تشخیص

 
 تخصص پروتزهای دندانی  ( پروستودانتیست )

 

تخصص رادیولوژی دهان فک و صورت

 
 تخصص جراحی صورت و دهان و فک

تخصص جراحی لثه  ( پریودانتیست )

تخصص دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی


تخصص آسیب شناسی دهان ، فک و صورت ( پاتولوژیست دهان ودندان )

تخصص دندانپزشکی جامعه نگر

سایر دوره‌های تکمیلی دندانپزشکی

 

 

 

 

 

 تخصص های دندانپزشکی

دندانپزشکی مشابه رشته پزشکی پس از اتمام دوره ی عمومی وارد مرحله تخصصی می گردد.
تخصص های دندانپزشکی که باعث ایجاد مهارت و خدمات اختصاصی تر دندانپزشکی جهت بیماران می گردند عبارتند از

 

 

 

 

تخصص دندانپزشکی کودکان

انجام درمان های دندانپزشکی جهت کودکان با توجه به شرایط خاص سنی و روانی کودک کار ساده ای نیست . متخصصین دندانپزشکی کودکان آموزش های کافی جهت ارائه درمان های لازم با استفاده از اصول کنترل رفتاری را به عهده دارند.با توجه به اینکه دندانهای شیری علاوه بر ارائه فانکشنال و زیبایی مناسب در دوران کودکی ،زمینه ساز حضور مناسب و صحیح دندانهای دائمی در دهان می باشند. ارائه خدمات درمانی اختصاصی برای آنها یک ضرورت انکار ناپذیر است.انجام درمان های ارتودنسی و اصلاح ناهنجاری های فک  و صورت در دوره رشد از جمله وظالیف متخصصین کودکان می باشد همچنین این گروه از متخصصین دندانپزشکی آموزش های لازم جهت ارائه درمان های دندانپزشکی تحت بیهوشی در اتاق عمل را گذرانده اند.

 

 متخصص دندانپزشکی کودکان دکتر محاوری

 

 


 تخصص ارتودنسی (ارتودنتیست )

در تخصص ارتودنسی هدف دندانپزشک ردیف کردن دندان ها با استفاده از وسایل و ابزار های ارتودنتیست .همچنین درمان ناهنجاری های فکی و صورتی در سنین رشد با استفاده از قواعد ارتو پدیک در این حیطه قرار می گیرد .
درمان های ارتودنسی می تواند به صورت ثابت یا متحرک باشد .

 

 

 


 تخصص درمان ریشه (اندودانتیست )

درمان ریشه یا اندو مربوط به آن بخش از درمان های دندانپزشکی است که در ناحیه مغز دندان (شامل عصب و عروق خونی متمرکز در وسط دندان )انجام می گردد.متخصصین این رشته سعی بر آن دارند که با بازسازی و یا حذف مجموعه مذکور امکان بقای طولانی تر ساختار اصلی دندان را فراهم آورند.

 


 

 

 


 تخصص بیماری های دهان و تشخیص

این گروه از متخصصین دندانپزشکی ارتباط نزدیکی با تخصص های پزشکی از جمله متخصصین پوست دارند.ضایعات موجود در مخاط دهان و پوست ناحیه فک و صورت توسط این گروه از متخصصین مورد ارزیابی قرار می گیرند تشخیص به موقع بسیاری از بیماری های مذکور می تواند از بروز مشکلات شدید که حتی می تواند تهدید کننده حیاط باشد پیشگیری کند.

 

 


 تخصص پروتزهای دندانی  ( پروستودانتیست )

پروتز به هر گونه جسم خارجی که در بدن قرار می گیرد اطلاق می گردد.پروتز های دندانی وظیفه بازسازی ساختار های به شدت از بین رفته و یا جایگزینی کامل آنها راعهده دارند.که این امر از طریق روکش تک واحدی و یا بیریج های چند واحدی انجام می گردد.بخشی از درمان های ایمپلنت نیز توسط این گروه انجام می گردد.
درمان های بازسازی تخریب های گسترده فک و صورت به علت تصادفات و یا بیماری ها نیز در حیطه ی تخصصی متخصصین پروتز قرار می گیرد.

 

 

 

 


 تخصص رادیولوژی دهان فک و صورت

متخصصین رادیو لوژی دهان و فک و صورت مانند متخصصین رادیو لوژِی پزشکی وظیفه تهیه  و تشخیص و گزارش مشاهدات خود از کلیشه های رادیولوژِی را به عهده دارند.  رادیو گرافی های فک و صورت از رادیو گرافی های تک دندان تا رادیو گرافی های کامل فک و صورت جهت درمان و تشخیص ناهنجاری ها و سی تی اسکن میتواند باشد.

 

 

 


 تخصص جراحی صورت و دهان و فک

متخصصین جراحی دهان و فک و صورت از جراحی های ساده در کیلینیک تا جراحی های پیشرفته در ناحیه فک و صورت در اتاق عمل را انجام میرسانند.همچنین بسیاری از جراحی های زیبایی که به ناحیه فک و یک دوم تحتانی صورت در حیطه متخصصین  فعالیت مربوطه قرار می گیرد.

 


تخصص جراحی لثه  ( پریودانتیست )

پریودنتیست یا جراح لثه وظیفه تشخیص و درمان بیماری های مربوط به لثه و بافت های نگه دارنده دندان را بر عهده دارد.بیماری های لثه ارتباط مستقیمی با سلامت عمومی بدن به خصوص در بانوان و کهنسالان دارند.درمان بیماری های مذکور باعث ارتقا کیفیت زندگی می گردد.همچنین درمان های ایمپلنت و جایگزینی آن به جای دندانهای از دست رفته در حیطه فعالیت این متخصصین قرار دارد.

 

 

تخصص دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی

ترمیم و یا پر کردن دندان توسط مواد خاص دندانپزشکی نظیر کامپوزیت و آمالگام  و همچنین ارائه درمان های زیبایی در محدوده دندانها میتواند توسط متخصص ترمیمی انجام گردد.
اصلاح طرح لبخند،بیلیچینگ یا سفید کردن دندانها و لامیننت از جمله خدمات متخصصین ترمیمی می باشد.

 

 


تخصص آسیب شناسی دهان ، فک و صورت ( پاتولوژیست دهان ودندان )

متخصصین آسیب شناسی دهان و  فک و صورت یا همان پاتولوژِیست های دهان و دندان وظیفه تشخیص بیماری های مرتبط با این حیطه را از طریق بررسی نمونه های بافتی به عهده دارند.ارتباط این گروه از متخصصین دندانپزشکی معمولا به صورت مستقیم با بیماران نمی باشد و از طریق ارجاع نمونه های برداشته شده توسط جراحان و بررسی لابراتواری و میکروسکوپی انجام می گردد.

 

 


تخصص دندانپزشکی جامعه نگر

تخصص دندانپزشکی جامعه نگر که در سال های اخیرپا به عرصه تخصص های دندانپزشکی گذاشته است وظیفه ارائه راه کارهای ارتقا سلامت و بهداشت عمومی جامعه در حیطه دهان و دندان را به عهده دارند. و به نوعی با جمع بندی نوع ارائه خدمات سایر گروه های تخصصی دندانپزشکی وظیفه سیاست گذاری در امر درمان و پیشگیری مشکلات دهان و دندان را به عهده دارد.

علاوه بر تخصص های فوق دوره های خاصی تحت عنوان فلوشیپ (فوق تخصص)وجود دارند که متخصصین رشته های مربوطه با طی آنها تبحر بیشتری در آن محدوده پیدا می کنند.
فلوشیپ جراحی ایمپلنت
فلوشیپ پروتز  ایمپلنت
فلوشیپ ارتودنسی کودکان و نوجوانان
فلوشیپ دندانپزشکی بیمارستانی
فلوشیپ جراحی ارتوسرجری

 

 

سایر دوره‌های تکمیلی دندانپزشکی:
دوره‌های تکمیلی بعد از اتمام دوره دانشگاهی دندانپزشکی فراوان هستند ولی تخصص محسوب نمی‌شوند. دندانپزشکان با شرکت در این دوره‌ها می‌توانند دانش و مهارت خود را ارتقا دهند. دوره‌هایی مانند دوره‌های آموزش ایمپلنت و زیبایی و … همه ساله توسط مراکز مخلف که بیشتر خصوصی هستند برگزار می‌شود. بسیاری از شرکت‌های تجاری هم برای تبلیغ و فروش محصولات خود آموزش‌های مربوط درمان‌هایی مربوط به ابزار‌ها و تولیدات خود را برای دندانپزشکان ارائه می‌کنند. مسئله مهم این است که هیچ کدام از این دوره‌ها از نظر عنوان رسمی «تخصص» محسوب نمی‌شود.

 

 

مطالب مرتبط

سوالات متداول

هیچ نظری وجود ندارد